Η δύναμη των λόγων μας είναι μεγάλη. Τα λόγια επηρεάζουν, ενθαρρύνουν, πληγώνουν, μένουν στη μνήμη μας. Πόσοι απο εμάς δεν θυμόμαστε συμβουλές που μας έδωσαν οι δικοί μας γονείς; Ή πόσοι δεν θυμόμαστε κάποια πικρά λόγια που ίσως μας είπαν; Ναι, τα λόγια έχουν δύναμη, αλλά ακόμη μεγαλύτερη δύναμη έχουν τα έργα.

“Είπες κακή λέξη; αμέσως τιμωρία” λέει η μαμά έξαλλη.. και μετά τσακώνεται με τον μπαμπά μπροστά στο παιδί, εκστομίζοντας τις ίδιες λέξεις για τις οποίες κατηγόρησε το μικρό της. “Εμείς είμαστε μεγάλοι!” ίσως μου πείτε. Ναι είμαστε μεγάλοι και για αυτό φροντίζουμε, να συγκρατούμε τα άσχημα λόγια παρουσία των παιδιών. Αν όταν θυμώνουμε, χρησιμοποιήσουμε το βρίσιμο ή ακόμα χειρότερα τη βία, τότε γιατί να μην κάνει και το παιδί μας το ίδιο; Πώς άραγε περιμένουμε απο ένα δεκάχρονο να διαχειριστεί καταλλήλως το θυμό του, όταν προφανώς εμείς οι ίδιοι δυσκολευόμαστε;

Για τα παιδιά σας, είστε τα πρώτα τους πρότυπα και χιλιάδες δικές σας συμπεριφορές, περνούν με τρόπο υποσυνείδητο σε αυτά και σταδιακά γίνονται μέρος του ρεπερτορίου, της δικής τους συμπεριφοράς. Κοιτάξτε κάποια παραδείγματα:

Αν φοβάστε τα σκυλιά και περνώντας δίπλα από ένα, δείξετε σημάδια πανικού, ο μικρός σας θεατής, που δεν έχει διαμορφώσει ακόμα σταθερή άποψη για το αν πρέπει να φοβάται ή όχι αυτό το τριχωτό πλασματακι που κουνάει την ουρά του, αρχίζει και κάνει συνδέσεις στο μυαλουδάκι του..και αυτές οι συνδέσεις λένε το εξής απλό: “Αν η μαμά μου (που για μένα σημαίνει δύναμη, ασφάλεια, επιβίωση) φοβάται αυτά τα ζώα, τότε πρέπει πράγματι να είναι επικίνδυνα!”

Ας πούμε ότι κάθεστε στο τραπέζι και συζητάτε..μιλάτε για κάποιον από την Αλβανία και χρησιμοποιείτε λέξεις όπως ‘ο παλιοαλβανός’. Μιλάτε για κάποιο παιδί με αναπηρία και γελάτε με το πως μιλάει ή με την συμπεριφορά του. Το παιδί ακούει και την άλλη μέρα αποκαλεί τον, Αλβανικής καταγωγής, συμμαθητή του έτσι ή κοροϊδεύει το παιδάκι με νοητική η κινητική δυσκολία. Πιθανόν ο εκπαιδευτικός να του κάνει παρατήρηση για την συμπεριφορά του και πιθανόν και εσείς ακόμα να το μαλώσετε και να του πείτε ‘δεν μιλάμε έτσι’. Φταίει όμως το παιδί; Όλοι έχουμε τα δικά μας στερεότυπα και τις δικές μας προκαταλήψεις. Ψάξτε μέσα σας και βρείτε ποιες είναι οι δικές σας και πώς, άθελά σας, τις περνάτε στο παιδί σας. Μπορεί να φοβόμαστε αυτό που δεν γνωρίζουμε καλά, μπορεί να είμαστε θύματα των κοινωνικών στάσεων που προωθούν την κατηγοριοποίηση των ανθρώπων σε άξιους και λιγότερο άξιους. Όπως και να έχει όμως, η δουλειά μας είναι να προετοιμάσουμε ένα παιδί που να αγαπάει και όχι να μισεί. ένα παιδί που να ξέρει να ξεχωρίζει τους ανθρώπους με βάση τον χαρακτήρα τους και όχι το χρώμα ή την καταγωγή τους.

Το παιδί σας παρακολουθεί και βλέπει τα πιο μικρά πράγματα..το πόσο ευγενικά θα ζητήσετε κάτι απο ένα μαγαζί. Πώς θα φερθείτε σε ένα ζωάκι..πώς θα αντιδράσετε αν κάποιος χρειάζεται βοήθεια. Πώς θα μιλήσετε στο σύντροφό σας, αν είστε άνθρωπος τρυφερός και δοτικός ή ψυχρός και απότομος. Αν αγχώνεστε για το παραμικρό ή αν είστε χαλαροί, αν μοιράζεστε τα πράγματα σας ή αν κρατάτε μόνο για εσάς ό,τι σας ανήκει.

Αν θέλετε να περάσετε κάποιες αρχές η συμπεριφορές στα παιδιά σας, είναι σημαντικό τα λόγια σας να συνδέονται με τις στάσεις σας. Όλοι ξέρουμε για τον γονέα που καπνίζει και μιλάει στα παιδιά του για το κάπνισμα ‘η για το γονέα που πληκτρολογώντας μανιωδώς, φωνάζει στα παιδιά ότι κάνουν υπερβολική χρήση του ίντερνετ.

Θα μπορούσα να σας πω χιλιάδες παραδείγματα για το πώς οι πράξεις σας επηρεάζουν την συμπεριφορά των παιδιών σας..Σκεφτείτε μόνο, πόσες από τις δικές σας συμπεριφορές πηγάζουν από πράξεις, στάσεις και απόψεις των γονιών σας. Κάποιοι, μεγαλώνοντας τις αναγνωρίζουμε και είτε τις αποδεχόμαστε, είτε τις προσαρμόζουμε, είτε τις απορρίπτουμε εάν κρίνουμε ότι δεν μας ταιριάζουν. Τα παιδιά όμως, σας βλέπουν σαν μικρούς Θεούς και δεν έχουν ακόμα αναπτύξει κριτική σκέψη. Άρα αποδέχονται την συμπεριφορά σας, σαν δόγμα. Και αυτό είναι μια από τις μεγαλύτερες ευθύνες του να είσαι γονέας…

Μαρία Αγάθου Ψυχολόγος Παιδιών και Εφήβων.