Ιάκωβος Σούσης

Ιάκωβος Σούσης MSc, FRCOG
Μαιευτήρας Γυναικολόγος
Ιατρός Αναπαραγωγής
Συγγραφέας του βιβλίου “Γίνε Γονιός¨.

Πολλές μελέτες έχουν δείξει ότι όταν καπνίζει η μητέρα κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, ο γιος της (ή οι γιοι της) έχουν μειωμένο αριθμό σπερματοζωαρίων. Μια νέα μελέτη, από το σουηδικό πανεπιστήμιο Lund, κατέληξε στο εντυπωσιακό συμπέρασμα ότι ανεξάρτητα από την έκθεση της μητέρας στη νικοτίνη, οι γιοί πατέρων που κάπνιζαν όταν η σύντροφός τους ήταν έγκυος στο παιδί τους, έχουν σημαντικότατα μειωμένο αριθμό σπερματοζωαρίων σε σχέση με τους άνδρες που οι πατέρες τους δεν κάπνιζαν.

Η μελέτη έγινε με τη συμμετοχή 104 Σουηδών, ηλικίας 17-20 ετών. Οι ερευνητές έλαβαν υπόψιν τους παράγοντες που θα μπορούσαν να επηρεάσουν τα αποτελέσματα, όπως η έκθεση της μητέρας στη νικοτίνη, εάν η ίδια η έγκυος κάπνιζε, κοινωνικοοικονομικούς παράγοντες και κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι οι άνδρες που οι πατέρες τους κάπνιζαν τον καιρό που ήταν έγκυος η μητέρα τους, έχουν 51% λιγότερα σπερματοζωάρια ανά εκσπερμάτωση σε σχέση με τους άντρες με πατέρες μη καπνιστές.

Ποτέ στο παρελθόν δεν έχει αναφερθεί τέτοιο εύρημα από κάποια ερευνητική ομάδα.
“Εξεπλάγην πάρα πολύ όταν διαπιστώσαμε ότι ανεξάρτητα από το επίπεδο έκθεσης της μητέρας στη νικοτίνη, ο αριθμός των σπερματοζωαρίων των ανδρών με πατέρες καπνιστές ήταν τόσο χαμηλότερος”, είπε ο Jonatan Axelsson, ειδικός στην περιβαλλοντική ιατρική.

Η σχέση του καπνίσματος με τον όγκο του σπέρματος, τον συνολικό αριθμό σπερματοζωαρίων, τη συγκέντρωση του σπέρματος, τη μορφολογία και την κινητικότητα υπολογίστηκαν σε σχέση με τα επίπεδα του μεταβολίτη νικοτίνης (της χημικής ουσίας που παράγεται όταν ο οργανισμός εκτίθεται στη νικοτίνη και ονομάζεται κοτινίνη) που εντοπίστηκαν σε αποθηκευμένα δείγματα μητρικού ορού που ελήφθησαν για εξέταση ερυθράς μεταξύ της 6ης και της 35ης εβδομάδας της κύησης. Μετρώντας τα επίπεδα της κοτινίνης στο αίμα, οι ερευνητές μπορούν να δουν αν οι ίδιοι οι γονείς καπνίζουν και πόσο ή εάν έχουν εκτεθεί σε παθητικό κάπνισμα.

Οι ερευνητές παραδέχονται ότι δεν γνωρίζουν γιατί οι γιοί πατέρων που κάπνιζαν όταν η σύντροφός τους κυοφορούσε το παιδί τους έχουν μικρότερο αριθμό σπερματοζωαρίων και εξηγούν ότι πρέπει να γίνει περαιτέρω έρευνα για να κατανοήσουν τους βασικούς μηχανισμούς. Άλλες έρευνες έχουν δείξει ότι όταν καπνίζει ο πατέρας την περίοδο της εγκυμοσύνης, τα παιδιά έχουν αυξημένες πιθανότητες δυσπλασίας.

“Σε αντίθεση με το ωάριο, οι γαμέτες του πατέρα παράγονται συνεχώς καθ ‘όλη τη διάρκεια της ζωής του και οι μεταλλάξεις γίνονται συχνά τη στιγμή της κυτταρικής διαίρεσης. Γνωρίζουμε ότι ο καπνός του τσιγάρου περιέχει πολλές ουσίες που προκαλούν μεταλλάξεις. Μπορεί λοιπόν να καταλάβει κανείς ότι τη στιγμή της σύλληψης οι γαμέτες έχουν πάθει μεταλλάξεις και έτσι μεταδίδουν στους γιους τους γονίδια, τα οποία έχουν ως αποτέλεσμα χειρότερης ποιότητας σπέρμα”.

Οι περισσότερες νέες μεταλλάξεις (γνωστές ως de novo μεταλλάξεις) έρχονται μέσω του πατέρα και γνωρίζουμε ότι η ηλικία του πατέρα συνδέεται με αρκετές πολυπαραγοντικές ασθένειες. Επιπλέον, οι ερευνητές έχουν παρατηρήσει ότι το κάπνισμα συνδέεται με βλάβες του DNA του σπέρματος.

Τα παιδιά πατέρων που καπνίζουν, έχουν έως και τέσσερις φορές περισσότερες μεταλλάξεις σε ένα συγκεκριμένο επαναλαμβανόμενο μέρος του DNA σε σχέση με παιδιά πατέρων που δεν καπνίζουν.

“Γνωρίζουμε ότι ο αριθμός των σπερματοζωαρίων σχετίζεται με τις πιθανότητες επίτευξης εγκυμοσύνης, άρα αυτό θα μπορούσε να επηρεάσει τη δυνατότητα αυτών των ανδρών να αποκτήσουν παιδιά στο μέλλον. Έχει διαπιστωθεί επίσης ότι η αναπαραγωγική ηλικία των γυναικών που οι πατέρες τους κάπνιζαν, είναι μικρότερη.  Δεν μας πείθει λοιπόν πλέον η άποψη ότι όλα εξαρτώνται από το αν καπνίζει η μητέρα ή όχι”, είπε ο επικεφαλής της έρευνας.

Το άρθρο δημοσιεύτηκε στις «Επισημάνσεις της Κυριακής», 16-12-2018.