Γνωρίζουμε ότι ο μη μικροκυτταρικός καρκίνος του πνεύμονα (ΜΜΚΠ) σταδίου IV παραμένει πτωχά ελεγχόμενος στις μέρες μας. Η μέση επιβίωση του ασθενούς είναι περίπου έως 12 μήνες και οι συνήθεις μεταστάσεις εντοπίζονται σε  πνεύμονα, εγκέφαλο, ήπαρ, επινεφρίδια και οστά.

  • ΜΕΤΑΣΤΑΤΙΚΗ ΝΟΣΟΣ – ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ

Η ολιγομεταστατική νόσος είναι μία κατάσταση νόσου μεταξύ της εντοπισμένης και της γενικευμένης νόσου, πιο συγκεκριμένα:

  • Από 1 έως 5 μεταστατικές εστίες.
  • Σε 1 έως 3 διαφορετικά όργανα.

Σε αυτό το στάδιο υπάρχει δυνατότητα ίασης καθώς και επιμήκυνση της ζωής  σε συγκεκριμένες ομάδες ασθενών.

Ο στόχος της ακτινοθεραπείας στην μεταστατική νόσο, είναι να προσφέρει: 

  • Θεραπευτικό αποτέλεσμα σε συγκεκριμένες ομάδες ασθενών που μέχρι τώρα λογίζονταν ΜΟΝΟ για παρηγορητική θεραπεία.
  • βελτίωση της ποιότητας ζωής, διάστημα ελευθέρου νόσου, αύξηση του χρόνου συνολικής επιβίωσης.

Η αντιμετώπιση της ολιγομεταστατικής νόσου, πραγματοποιείται μέσω, είτε της ΣΤΕΡΕΟΤΑΚΤΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ (SRS), είτε με χρήση της ΣΤΕΡΕΟΤΑΚΤΙΚΗΣ – ΕΚΡΙΖΩΤΙΚΗΣ  ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΩΜΑΤΟΣ (SBRT-SART), κυρίως σε:

  • Ασθενείς μη δυνάμενους για ιατρικούς λόγους προς χειρουργείο ή σε ασθενείς που δεν επιθυμούν το χειρουργείο.
  • Παρουσία όγκων μη προσεγγίσιμων χειρουργικά.

Έχουμε στη διάθεσή μας 3 είδη ακτινοθεραπευτικών τεχνικών για να αντιμετωπίσουμε την ολιγομεταστατική νόσο:

  • Το γ Knife (SRS-Στερεοτακτική Ακτινοχειρουργική-Stereotactic Radiosurgery -εγκεφαλικές Μ-συνήθως σε εφάπαξ συνέδρια).
  • Ο Γραμμικός Επιταχυντής που θα πρέπει να διαθέτει το κατάλληλο λογισμικό στερεοτακτικής ακτινοθεραπείας σώματος (SBRT-Stereotactic Body RadioTherapy) -Εγκεφαλικές – εξωκρανιακές (Σώμα) Μ / 1-5 συνεδρίες).
  • Θεραπεία με πρωτόνια ή βαριά ιόντα.

ΣΤΕΡΕΟΤΑΚΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΩΜΑΤΟΣ – Stereotactic Body RT

Η ASTRO ορίζει ως (SBRT) την χορήγηση υψηλής θεραπευτικής δόσης, ‘εκριζωτικής δόσης, με υψηλή ακρίβεια στόχευσης, σε έναν εξωκράνιο όγκο  (σώμα) ή μετάσταση, με μεγιστοποίηση της προστασίας των πέριξ υγειών ιστών.

  • 1 έως 5 max Μ εστίες.
  • 1-5 συνεδρίες συνήθως
  • Απότομη πτώση της δόσης (rapid fall-off dose) πέραν του στόχου -ελαχιστοποίηση τοξικότητας πέραν αυτού.
  • Όγκοι μεγέθους (3-5εκ).

Η στερεοτακτική ακτινοθεραπεία σώματος θεωρείται  εκριζωτική θεραπεία. Το εκριζωτικό φαινόμενο -tumor ablative effect- της στερεοτακτικής ακτινοθεραπείας, έγκειται στη χορήγηση υψηλότερων δόσεων ανά συνέδρια ( 7 έως > 20 Gy) και  της θανατηφόρας βλάβης του  DNA λόγω της διπλής διάσπασης της έλικας,  σε σχέση με την υπό- θανατηφόρα βλάβη (που συμβαίνει με τη συμβατική).

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ SBRT 

  • SBRT ΑΠΑΙΤΕΙ ΑΠΟΛΥΤΑ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΕΝΗ ΠΟΛΥΠΑΡΑΓΟΝΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΟΜΑΔΑ (ακτινοθεραπευτή-ογκολόγο, ακτινοφυσικό, τεχνολόγο ακτινοθεραπείας νοσηλευτικό προσωπικό).
  • ΑΝΕΤΗ ΚΑΙ ΕΠΑΝΑΛΗΨΙΜΗ ΑΚΙΝΗΤΟΠΟΙΗΣΗ ΑΣΘΕΝΗ.
  • RT safety: every patient – every fraction model (κάθε συνεδρία SBRT διαφορετική από την προηγούμενη)
  • ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ (Quality Assurance-QA) ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΒΕΒΑΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΨΟΓΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΟΛΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ. 
  • Καθημερινή απεικόνιση και υψηλής ακρίβειας επιβεβαίωση θέσης θεραπείας μέσω CBCT (Cone beam CT είναι η ενσωμάτωση απεικονιστικής λυχνίας στο σύστημα του γραμμικού επιταχυντή).

ΠΡΙΝ ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΚΑΤΆ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ SBRΤ:

  • ΕΝΤΟΠΙΣΗ ΟΓΚΟΥ ΣΤΟΧΟΥ ΜΕ ΑΚΡΙΒΕΙΑ ΧΙΛΙΟΣΤΟΎ,
  • ΕΛΑΧΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΑΣΑΦΕΙΩΝ ΤΗΣ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗΣ –  SET UP ΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΣΤΟΝ  Γ.Ε
  • ΕΛΑΧΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΣΗΣ -ΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑΣ ΠΕΡΙΞ ΙΣΤΩΝ

 

ΑΚΡΙΒΕΙΑ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗΣ-ΑΚΙΝΗΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΤΗ ΣΤΕΡΕΟΤΑΚΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

  • BODYFIX (Ειδικά στρώματα ακινητοποίησης).
  • DIAPHAGRAM CONTROL – ΕΛΕΓΧΟΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΤΟΥ ΔΙΑΦΡΑΓΜΑΤΟΣ μέσω τοποθέτησης πιέστρου στο διάφραγμα του ασθενούς-ελαχιστοποίηση της διαφραγματικής κίνησης-μείωση κίνησης θωρακικού κλωβού.
  • ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΗ ΠΡΟΕΠΙΛΕΓΜΕΝΗ ΦΑΣΗ ΤΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΚΥΚΛΟΥ – DIBH (Deep Inspiration Breath Hold-ABC/ELEKTA)
  • FIDUCIALS (Ακτινοσκιεροί δείκτες για τη συνεγγραφή εικόνων αμέσως πριν –και κατά τη διάρκεια της ακτινοβόλησης με SBRT για την επιβεβαίωση της θέσης του όγκου – στόχου).

ΟΛΙΓΟΜΕΤΑΣΤΑΤΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΣΕ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΕΣ ΜΕΤΑΣΤΑΣΕΙΣ

  • SRS (Στερεοτακτική ακτινοχειρουργική) αποτελεί θεμελιωμένη μέθοδο για τη θεραπεία ενδοκρανιακών μεταστάσεων.
  • Προτερήματα SRS:
    • Πρόσβαση σε μη χειρουργήσιμους όγκους.
    • Αντιμετώπιση πολλαπλών ενδοκρανιακών εστιών σε διαφορετικά σημεία του εγκεφάλου συγχρόνως σε ΜΙΑ ΣΥΝΕΔΡΙΑ.
    • Ικανοποιητικά αποτελέσματα τοπικοπεριοχικού ελέγχου σε μικρούς ή μεσαίου μεγέθους όγκους.

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΟΛΙΓΟΜΕΤΑΣΤΑΤΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Ασθενείς με 1 έως 3 πνευμονικές μεταστάσεις.

  • Αντιμετώπιση πολλαπλών πνευμονικών μεταστάσεων με αθροιστική διάμετρο μεταστάσεων  έως  7 εκατοστά.
  • Επαρκής πνευμονική λειτουργία Σπιρομέτρηση προ SBRT.
  • SART υψηλά ποσοστά τοπικοπεριοχικού ελέγχου (70% έως 95%)

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ SBRT/ΟΛΙΓΟΜΕΤΑΣΤΑΤΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΑΠΟ ΜΜΚΠ

  • Τεχνική SBRT κύρια ακτινοθεραπευτική τεχνική αντιμετώπισης στην ολιγομεταστατική νόσο από ΜΜΚΠ
  • Τεχνική SBRT σε συγκεκριμένη ομάδα ασθενών
  • Κάθε ασθενή, η κάθε συνεδρία, είναι διαφορετική από την προηγούμενη
  • SBRT εναλλακτικά του Χειρουργείου, RFA.
  • ΒΕΛΤΙΩΝΕΙ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ, ΑΥΞΑΝΕΙ ΤΟ ΔΙΑΣΤΗΜΑ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΝΟΣΟΥ, ΑΥΞΑΝΕΙ ΤΗ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΕΠΙΒΙΩΣΗ.

Γιώργος Δ. Κριτσέλης
Ογκολόγος Ακτινοθεραπευτής

Το άρθρο δημοσιεύτηκε στις «Επισημάνσεις της Κυριακής»01-04-2018.