Η έννοια της διεκδίκησης και της κατάκτησης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων δεν ήταν ποτέ στατική. Πάντοτε συνδεόταν με τις εκάστοτε ρευστές κοινωνικοπολιτικές συνθήκες. Άλλοτε διευρυνόταν, άλλοτε συρρικνωνόταν, άλλοτε επικροτούταν, άλλοτε αμφισβητούταν.

Οι προηγούμενες γενιές δικαιωμάτων αφορούσαν την προσπάθεια νομικής κατοχύρωσης ατομικών, πολιτικών, εργασιακών και ενός πλήθους άλλων αιτημάτων, είτε αυτά εκπορευόταν από αυτονόητες έμφυτες ανθρώπινες επιθυμίες είτε ήταν απόρροια της πολύπλευρης εξέλιξης των κοινωνικών μας δομών.

Σήμερα αυτό που αποτελεί πανθομολογούμενη απαίτηση και κυρίαρχο αίτημα έχει να κάνει με το σεβασμό στην αξιοπρέπεια και την προσωπικότητα του ανθρώπου. Επειδή η ιστορία αρέσκεται στην κυκλική επανάληψή της, οδηγούμαστε εξαρχής στο να διεκδικήσουμε (απ’την αρχή) τα αυτονόητα.

Κυριαρχούν λοιπόν τα αιτήματα για αξιοπρεπή μόρφωση, για αξιοπρεπή εργασία, για αξιοπρεπή αντιμετώπιση από τους κρατικούς λειτουργούς, για αξιοπρεπή ποιότητα ζωής, για αξιοπρεπή γηρατειά. Στην πραγματικότητα επανήλθαμε στο σημείο μηδέν. Ασφαλώς και δε μιλάμε για τη θεσμική κατοχύρωση αυτών των δικαιωμάτων που θεωρητικά (μόνο) έχει ήδη επιτευχθεί. Αντιθέτως γίνεται λόγος για την ουσιαστική και έμπρακτη απόδειξη ότι τα δικαιώματα αυτά είναι κατοχυρωμένα στη συνείδηση του καθενός μας και είναι σε θέση να τα απολαμβάνει στην καθημερινή του πρακτική στο δημόσιο και στον ιδιωτικό του βίο. Μια ψύχραιμη ματιά στην κοινωνική μας πραγματικότητα μόνο θλίψη και μελαγχολία μπορεί να προκαλέσει. Επομένως, το προαιώνιο και διαχρονικό αίτημα για σεβασμό στο άτομο ως αυθύπαρκτη οντότητα επανέρχεται δυναμικά και καθίσταται επίκαιρο όσο ποτέ άλλοτε…

Αλέξανδρος Σουλιώτης
Καθηγητής Κλασικής Φιλολογίας
Soulio_tisalex@yahoo.com

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα ”Επισημάνσεις της Κυριακής” 24-06-2018.