Περισσότερες από 28.000 γυναίκες πρόσφυγες και μετανάστες -εκ των οποίων οι 2.500 έγκυες- και σχεδόν 4.800 νεογνά και βρέφη έλαβαν αντίστοιχα γυναικολογική και παιδιατρική φροντίδα, κατά τον πρώτο χρόνο από την έναρξη του προγράμματος «Μητέρα & Παιδί» που υλοποιείται από τους Γιατρούς του Κόσμου.

Το πρόγραμμα «Μητέρα & Παιδί» αποτελεί μια διετή παρέμβαση των Γιατρών του Κόσμου (ΓτΚ) Ελλάδας που υλοποιείται στο πλαίσιο της παγκόσμιας δράσης MSD for Mothers.

Το πρόγραμμα έχει σχεδιαστεί για να προσφέρει υγειονομική περίθαλψη σε εγκύους και νεογνά που ανήκουν σε ευάλωτες πληθυσμιακές ομάδες (ανασφάλιστοι, πρόσφυγες, μετανάστες, μειονότητες). Παράλληλα, παρέχει δωρεάν πρόσβαση σε εκπαιδευτικό υλικό πάνω σε θέματα γυναικείας υγείας και οικογενειακού προγραμματισμού, σε επαγγελματίες Υγείας και γυναίκες.

Στο πλαίσιο του προγράμματος, μεταξύ άλλων, έχουν γίνει 199 επισκέσεις της κινητής ιατρικής μονάδας των ΓτΚ σε ανοιχτούς χώρους φιλοξενίας προσφύγων, έχει εξασφαλιστεί χώρος φιλοξενίας για γυναίκες μετά τον τοκετό, έχουν εκπαιδευθεί 705 επαγγελματίες υγείας μέσω σεμιναρίων και της πλατφόρμας e-learning http://mdmelearning.gr, ενώ έχει αναπτυχθεί εκπαιδευτικό υλικό σε έξι θεματικές ενότητες (θηλασμός, βρεφική φροντίδα, σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα, επείγουσα αντισύλληψη, οικογενειακός προγραμματισμός, τεστ Παπανικολάου) και έκδοση εγχειριδίου Προγεννητικών Οδηγιών για επαγγελματίες υγείας σε Ελληνικά και Αγγλικά.

Κατά τη διάρκεια της ημερίδας «Unspoken Voices: Οι ανάγκες υγείας των γυναικών προσφύγων στην Ευρώπη», που πραγματοποιήθηκε, την Τρίτη στην Αθήνα, παρουσιάστηκαν στοιχεία έρευνας για το επίπεδο των παρεχόμενων υπηρεσιών πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας φροντίδας υγείας στους παραπάνω πληθυσμούς σε δείγμα 14.000 γυναικών.

Η πρόσβαση των προσφύγων και των μεταναστριών σε υγειονομικές υπηρεσίες, διαφοροποιείται κατά μήκος της ευρωπαϊκής ηπείρου, αλλά παντού υπάρχουν περιορισμοί και απαγορεύσεις. Τα κυριότερα εμπόδια που αντιμετωπίζει αυτή η ευάλωτη ομάδα γυναικών είναι τα εξής:

  • Το «απαγορευτικό» κόστος των υπηρεσιών, που σε πολλές περιπτώσεις φτάνει στο 100% του κόστους της υπηρεσίας. Το συγκεκριμένο πρόβλημα συναντάται σε μεγάλο βαθμό στη Γαλλία, το Βέλγιο και τη Μεγάλη Βρετανία.
  • Έλλειψη γνώσης των δικαιωμάτων τους και του τρόπου λειτουργίας των διαφόρων συστημάτων υγείας, λόγω της διαφορετικής γλώσσας, κουλτούρας και θρησκείας, με αρκετές γυναίκες από αυτές που συμμετείχαν στην έρευνα να μην γνωρίζουν καν ότι δικαιούνται ασφαλιστική κάλυψη.
  • Η πολυπλοκότητα των υγειονομικών και ασφαλιστικών συστημάτων.
  • Ο φόβος που διακατέχει τους πληθυσμούς αυτούς ότι, αν διαμαρτυρηθούν, κινδυνεύουν να μη λάβουν τις υγειονομικές υπηρεσίες που έχουν ανάγκη, να υποστούν φυλετικές διακρίσεις, ακόμα και να συλληφθούν.
  • Πολιτικά εμπόδια που υπάρχουν σε πολλές χώρες της Ευρώπης, σχετικά με το προσφυγικό και το μεταναστευτικό θέμα, τα οποία προκαλούν μεγάλο φόβο στις γυναίκες αυτές.
  • Περιορισμοί στη δωρεάν υγειονομική φροντίδα που δικαιούνται έγκυοι, μητέρες και νεογνά και γραφειοκρατικές διαδικασίες που εμποδίζουν την πρόσβαση στις υπηρεσίες αυτές.
  • Ιστορικό κακομεταχείρισης αυτών των γυναικών, πριν, κατά τη διάρκεια και μετά την αναχώρησής τους από τις πατρίδες τους.
  • Η διαβίωσή τους σε απομακρυσμένες περιοχές, σε χώρους φιλοξενίας προσφύγων, που καθιστά δύσκολη γεωγραφικά την πρόσβαση στις υγειονομικές υπηρεσίες.

Σύμφωνα με έρευνα του 2012 του Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου Συστημάτων Υγείας και Διαμόρφωσης Πολιτικών, σχεδόν το 72% των προσφύγων και μεταναστών είχαν καθόλου ή πολύ δύσκολη πρόσβαση, ενώ λιγότερο από το 47% των γυναικών προσφύγων και μεταναστριών είχαν πρόσβαση σε γυναικολογική φροντίδα κατά τη διάρκεια της κύησης και του τοκετού.

Αξιοσημείωτο είναι επίσης ότι με βάση την οικονομική ανάλυση στο πλαίσιο της έρευνας, η ισότιμη  πρόσβαση των προσφύγων γυναικών σε υγειονομικές υπηρεσίες, μπορεί να οδηγήσει μεσοπρόθεσμα σε εξοικονόμηση πόρων των εθνικών συστημάτων υγείας των ευρωπαϊκών κρατών, παρά την περί αντιθέτου ευρέως διαδεδομένη άποψη.

«Κάθε μητέρα δικαιούται να έχει πρόσβαση σε ποιοτικές υγειονομικές υπηρεσίες, πριν, κατά τη διάρκεια και μετά την εγκυμοσύνη της», τόνισε ο πρόεδρος των ΓτΚ Ελλάδας, Δρ Νικήτας Κανάκης, για να συμπληρώσει ότι «η έρευνα και η εμπειρία μας από το πρόγραμμα “Μητέρα και Παιδί”, κατέδειξε ότι η πρόσβαση στις υπηρεσίες αυτές σώζει ζωές, γλυτώνοντας ταυτόχρονα πολύτιμους πόρους από τα ευρωπαϊκά συστήματα υγείας».

Βάσει των συμπερασμάτων της έρευνας , οι ΓτΚ συνέταξαν ένα κείμενο προτάσεων πολιτικής για την αντιμετώπιση του θέματος της ισότιμης πρόσβασης των πληθυσμών αυτών σε υγειονομικές υπηρεσίες, με τίτλο «Συστάσεις πολιτικής για την υγεία των προσφύγων προς τις ευρωπαϊκές και εθνικές κυβερνήσεις και τα θεσμικά όργανα της ΕΕ». Το κείμενο καλεί όλα τα κράτη μέλη και τα θεσμικά όργανα της Ένωσης, να μελετήσουν την έρευνα και να στηρίξουν ενωμένα τις συστάσεις αυτές.

«Το θέμα πρέπει να μπει ψηλά στην ατζέντα των κρατών-μελών και των θεσμικών οργάνων της ΕΕ, τόσο για ανθρωπιστικούς όσο και για οικονομικούς λόγους. Πιστεύουμε λοιπόν ότι οι “Συστάσεις Πολιτικής για την Υγεία των Μεταναστών” που εκπονήσαμε, μπορούν να βοηθήσουν τα κράτη-μέλη στην προσπάθειά τους να προσφέρουν πρόσβαση σε ποιοτικές υπηρεσίες υγείας σε αυτούς τους ευάλωτους πληθυσμούς», κατέληξε ο πρόεδρος των ΓτΚ Ελλάδας.