Στη σημερινή εποχή του τεχνολογικού θριάμβου, των εντυπωσιακών επιτευγμάτων και της ασύμμετρης ανάπτυξης υλικοτεχνικού-ηθικοπνευματικού πολιτισμού, ο σύγχρονος άνθρωπος δέχεται καθημερινά έναν καταιγισμό μηνυμάτων, πληροφοριών και γνώσεων. Οι παλαιότερες γενιές σίγουρα θα μας «φθονούσαν» αν έβλεπαν από πόσες πηγές αντλούμε σήμερα τις πληροφορίες μας. Κι όμως, οι γνώσεις δεν καθιστούν απαραίτητα τον άνθρωπο ευτυχισμένο ή ωφέλιμο, καθώς δεν είναι καθόλου δεδομένο ότι αποσκοπούν στη διάπλαση του ήθους του και την καλλιέργεια  του ψυχικού του κόσμου. Επί παραδείγματι, πολλές φορές η κατοχή επιστημονικής γνώσης δεν αποτελεί ταυτόχρονα εχέγγυο για μόρφωση ψυχής και διάπλαση ηθικού χαρακτήρα, αλλά αντιθέτως γίνεται το διαβατήριο για τη διάπραξη διαφόρων ειδών έκνομων πράξεων.

Παράλληλα, η στροφή προς την εξειδικευμένη εκπαίδευση οδήγησε σε έναν υλικό ευδαιμονισμό, κενό από πνευματικότητα, που απέχει παρασάγγας από την οικοδόμηση του ανθρωπιστικού εκείνου πολιτισμού που έχει θέσει  ως πρωταρχικό στόχο η αυθεντική παιδεία. Η κατοχή γνώσεων, λοιπόν, αν δε συνοδεύεται ταυτόχρονα από υψηλό ήθος, ευγενή κίνητρα και αίσθηση του μέτρου μπορεί να αποδειχτεί καταστροφική για ολόκληρη την κοινωνία.

Εξάλλου, όπως αναφέρει και ο Ε. Παπανούτσος «νικητής στην πορεία της γνώσης θεωρείται μόνο εκείνος, που δεν έχει εκποιήσει την αρετή για χάρη του διανοητικού πλούτου, την καρδιά του για χάρη της γνώσης ή το παιδικό του χαμόγελο για χάρη της σοφίας». Οι φράσεις αυτές θα έπρεπε να αποτελούν διαχρονικά το φωτεινό μας «φάρο» και να γίνουν το φυτίλι που θα ανάψει μέσα μας το άσβεστο πάθος για ανιδιοτελή προσφορά στο συνάνθρωπο. Αυτό είναι άλλωστε που αναδεικνύει και το επίπεδο πολιτισμού μιας κοινωνίας…

Αλέξανδρος Σουλιώτης
Καθηγητής Κλασικής Φιλολογίας
[email protected]

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα ”Επισημάνσεις της Κυριακής” 25-02-2018